Krowocentryzm

W życiu wielu społeczności afrykańskich, tradycyjnie parających się pasterstwem, bydło odgrywa rolę tak wielką, że aż trudno to sobie wyobrazić.  Krowy są źródłem pożywienia i opału,  dostarczają siły pociągowej są właściwie jedyną lokatą kapitału, z ich rogów, skór i ogonów wytwarza się wiele przedmiotów codziennego użytku itd. Słowem bez nich ludzie nie mogą przetrwać. Świadomość tego stanu rzeczy, współuzależnienia pomiędzy krową a człowiekiem, powoduje, że w kulturze ludów pasterskich bydło zajmuje miejsce centralne.

A skoro w kulturze, to i w języku. Na moich stronach internetowych można znaleźć parę słów o ‘krowocentrycznej’ frazeologii w języku xhosa, a zupełnie niedawno umieściłem na nich również bardziej rozbudowany opis tego jak nasycony odniesieniami do krów jest język kinyarwanda. Naprawdę warto przeczytać.

Rwanda, Burundi a zwłaszcza nieodległe od nich obszary pogranicza etiopsko-sudańsko-kenijsko-ugandyjskiego to tereny, gdzie  krowocentryczny styl życia trwa w najlepsze.

Misja ONZ napisała o Rwandzie tuż po u/od/zyskaniu niepodległości

Wyższość człowieka nad krową nie została tu jeszcze całkowicie uznana.

W odniesieniu do Rwandy stwierdzenie to się chyba zdezaktualizowało, ale wspomniane wyżej czwórpogranicze to trochę inna historia. Dwa cytaty odgrzebane dziś w notatkach z wizyty w Królewskim Muzeum Afryki Środkowej w Tervuren pod Brukselą (oba dotyczą kultur doliny Omo):

A characteristic of the East African herding people is that cattle not only represent social status and wealth but are also central to their economy and philosophy. In this system, which is called the ‘cattle complex’, the people cannot imagine a life without livestock, which is consequently present everywhere, both in rituals and in everyday life. It is an esential basis for food and a source of material culture.

Cattle are marked by branding symbols into the skin or making cuts in the ears. These ‘markings’ are strictly clan-related and reflect the family to which the owner belongs. Some bulls are used for reproduction, all other male cattle are castrated. Every man has a special relationship to a single ox, his name ox or favourite ox, which he received as a boy, when the animal was a calf. They grow up together and a special bond develops between them. The boy derives his name from the patterns on the animal’s hide and over time will ‘sculpt’ its horns with stone hammers and leather straps until they have the desired shape and design. The young bull is castrated and the young man composes songs in praise of the beauty and the strength of his favourite ox, to be sung during dances and rituals. The name ox is a type of alter ego for its master.

I jeszcze anegdota. Podobno holenderscy pracownicy jakiegoś NGO działającego w północnej Kenii byli przez miejscowych pasterzy nagabywani o przywiezienie z urlopu w Holandii zdjęć holenderskich krów, bo Kenijczycy wiele o nich dobrego słyszeli i chcieliby zobaczyć.

Biorąc pod uwagę powyżej nakreślone realia oraz postępującą nieubłaganie informatyzację Afryki zamierzam otworzyć pionierskie portale społecznościowe zorientowane na tamtejszy rynek. Nazwy robocze: Cowtube i Herdbook. Użytkownicy wymienialiby się filmikami i zdjęciami krów i prowadzili genealogię stada.